Jedno od najpoznatijih djela evropske srednjovjekovne umjetnosti stiglo je tamo gdje je, prema danas široko prihvaćenim pretpostavkama, nastalo prije gotovo hiljadu godina. Bayeux tapiserija predstavljena je u British Museumu u Londonu, u okviru izložbe otvorene za javnost 10. septembra 2026. godine. Riječ je o prvom izlaganju ovog izuzetnog djela u Velikoj Britaniji od vremena njegovog nastanka u 11. stoljeću.
Gotovo 70 metara dugačka Bayeux tapiserija jedan je od najznačajnijih vizuelnih dokumenata evropskog srednjeg vijeka. Kroz niz prizora ona pripovijeda o događajima koji su prethodili normanskom osvajanju Engleske 1066. godine, uključujući čuvenu Bitku kod Hastingsa, poraz i smrt engleskog kralja Harolda II te dolazak Vilima Osvajača na englesko prijestolje.
Njena vrijednost, međutim, nije samo u priči koju prikazuje. Tapiserija predstavlja svojevrsni vizuelni zapis života 11. stoljeća, od odjeće i oružja do brodova, konja, arhitekture, ratovanja i svakodnevnih prizora.
Priča ispričana slikama prije gotovo hiljadu godina
Bayeux tapiserija nastala je ubrzo nakon normanskog osvajanja Engleske. Iako se nalazi u Francuskoj i tradicionalno je povezana s normanskom historijom, istraživači smatraju da je vrlo vjerovatno izrađena u Engleskoj, najvjerovatnije u Kentu.
Upravo zbog toga njeno današnje izlaganje u Londonu ima posebnu simboliku. Djelo koje prikazuje jedan od presudnih trenutaka engleske historije sada se prvi put nakon gotovo jednog milenija ponovo nalazi na engleskom tlu.
Interesovanje publike bilo je ogromno i prije samog otvaranja. Reuters navodi da je izložba izazvala svojevrsnu „Bayeux maniju“ u Velikoj Britaniji, dok je prodaja ulaznica prije otvaranja dostigla približno 2,5 miliona funti.
Među prvim posjetiocima bili su i britanski kralj Charles III i francuski predsjednik Emmanuel Macron, koji su tapiseriju zajedno pogledali početkom septembra.
Francuska posudila tapiseriju, Britanija šalje svoja blaga
Dolazak Bayeux tapiserije u London rezultat je velikog kulturnog sporazuma između Francuske i Velike Britanije. Djelo je privremeno napustilo svoj dom u Normandiji dok traje obnova muzeja u Bayeuxu.
Zauzvrat će British Museum Francuskoj posuditi neka od najvažnijih djela iz svojih zbirki koja predstavljaju historiju različitih dijelova Ujedinjenog Kraljevstva, uključujući predmete iz čuvenog anglosaksonskog nalazišta Sutton Hoo i šahovske figure s otoka Lewis.
Tako je jedna srednjovjekovna umjetnina postala i simbol savremene kulturne saradnje dvije zemlje čija je zajednička historija tokom stoljeća često bila obilježena upravo sukobima.
Tapiserija koja zapravo nije tapiserija
Iako je cijeli svijet poznaje kao Bayeux tapiseriju, naziv je tehnički pogrešan.
Djelo zapravo nije izrađeno klasičnom tehnikom tkanja tapiserije. Riječ je o monumentalnom vezu, načinjenom vunenim nitima na lanenom platnu.
Upravo je ta činjenica još impresivnija kada se uzme u obzir njegova starost. Gotovo hiljadu godina nakon nastanka još je moguće posmatrati detalje konja, ratnika, brodova i drugih prizora kojima su srednjovjekovni majstori ispričali jednu od najpoznatijih priča evropske historije.
Izložba u British Museumu zato nije samo prilika da publika vidi rijetko djelo iz francuske zbirke. Ona predstavlja susret sa svojevrsnim srednjovjekovnim vizuelnim pripovijedanjem, nastalim stoljećima prije fotografije, filma i savremenih medija.
I možda upravo u tome leži dio njegove trajne fascinacije: gotovo sedamdeset metara platna pokazuje koliko je ljudska potreba da događaje pretvorimo u slike i njima ispričamo priču starija od svih medija kojima to činimo danas.
