Na današnji dan, 10. augusta 1939. godine, u Green Bayu u američkoj saveznoj državi Wisconsin premijerno je prikazan film „The Wizard of Oz“ („Čarobnjak iz Oza“), ostvarenje koje će tokom narednih decenija prerasti u jedan od najprepoznatljivijih klasika svjetske kinematografije. Šira distribucija u američkim kinima uslijedila je nekoliko sedmica kasnije.
Nastao prema knjizi L. Franka Bauma, film prati Dorothy Gale, djevojčicu iz Kansasa koju tornado zajedno sa psom Totom odnosi u čudesnu zemlju Oz. Na putu prema Smaragdnom gradu susreće Strašilo, Limenog čovjeka i Plašljivog lava, a njihovo zajedničko putovanje postalo je jedna od najpoznatijih filmskih avantura 20. stoljeća.
Uloga koja je obilježila Judy Garland
Ulogu Dorothy odigrala je tada mlada Judy Garland, a upravo će ovaj film postati jedno od najvažnijih ostvarenja njene karijere. Uz Garland, među najpoznatijim članovima glumačke ekipe bili su Ray Bolger kao Strašilo, Jack Haley kao Limeni čovjek i Bert Lahr kao Plašljivi lav.
Posebno mjesto u historiji popularne kulture zauzela je pjesma „Over the Rainbow“, koju u filmu izvodi Garland. Muziku je napisao Harold Arlen, a tekst E. Y. Harburg. Pjesma je osvojila Oscar za najbolju originalnu pjesmu i vremenom postala gotovo jednako prepoznatljiva kao i sam film.
Od crno-bijelog Kansasa do čudesnog svijeta Oza
Jedan od elemenata koji je ostavio snažan utisak na publiku bila je vizuelna transformacija filma. Svijet Kansasa prikazan je u sepija tonovima, dok dolazak u Oz otvara raskošni svijet boja.
Film je koristio tadašnji Technicolor proces, a boje su postale važan dio njegove ikonografije. Dorothyne crvene cipelice jedan su od najboljih primjera. Zanimljivo je da su u Baumovoj knjizi cipelice bile srebrne, dok ih je filmska verzija pretvorila u crvene.
Film koji je nadživio svoje vrijeme
„Čarobnjak iz Oza“ tokom narednih decenija postao je mnogo više od uspješnog hollywoodskog filma. Televizijska prikazivanja približila su ga novim generacijama, a Dorothy, žuti put, Smaragdni grad, Zla vještica Zapada i crvene cipelice postali su dio globalne popularne kulture.
Njegov historijski značaj potvrđen je i 1989. godine, kada je „The Wizard of Oz“ uvršten među prve filmove odabrane za američki National Film Registry, u kojem se čuvaju filmska ostvarenja od posebnog kulturnog, historijskog ili estetskog značaja.
Više od osam decenija nakon premijere, putovanje Dorothy i njenih neobičnih prijatelja ostaje jedna od onih filmskih priča koje se prenose s generacije na generaciju.
